A cewar rahoton Kamfanin Dillancin Labaran Hauza, Jagoran Juyin Juya Halin Musulunci, Ayatullah Sayyid Mujtaba Hussaini Khamenei (DZ), a cikin wani saƙo da ya fitar domin nuna godiya ga halartar dubban miliyoyin mutanen Iran da Iraki a wajen jana'izar “Shahidin Iran”, ya yi wa Imam Shahidin al'umma alkawari cewa: "Za mu ɗauki fansar jininka mai tsarki da na dukkan shahidan waɗannan yaƙe-yaƙe biyu daga hannun masu kisan gilla masu aikata laifuka waɗanda suka rasa mutunci. Wannan fansa buƙatar al'ummarmu ce, kuma lallai dole ne a aiwatar da ita. Waɗannan masu aikata laifuka, waɗanda jerin sunayensu daga sama zuwa ƙasa yake nan, za su tafi kabari tare da burin mutuwa cikin salama a kan gadonsu."
Domin yin bayani da nazari kan batun ɗaukar fansar shahadar jagoran al'umma, Ayatullah Sayyid Ali Hussaini Khamenei (R), mun tattauna da Hujjatul Islam wal Muslimin Sayyid Abul-Qasim Faqihi, shugaban ofishin shugaban Majalisar Kwararrun Jagoranci kuma mai kula da ofishin sakateriyar Majalisar Kwararrun Jagoranci.
Ta yaya ya kamata a ɗauki fansar jinin Shahidin Jagora?
Shin ɗaukar fansar jinin Shahidin Jagora wajibi ne na Shari'a, buƙatar hankali da kuma buƙatar ƙasa?
Muna girmama tunawa da sunan Shahidin Jagora, mai girma Ayatullahil Uzma Imam Khamenei (R), tare da nuna godiya mai yawa ga ƙoƙarin jaruntaka na Kamfanin Dillancin Labaran Hauza wajen wayar da kan jama'a da jihadut-tabyin.
Zafin rashin wannan masanin mai hikima zai kasance a zukatanmu har abada, kuma ba zai gushe ko ya yi sanyi da wucewar lokaci ba. Haka kuma muna miƙa gaisuwa da sabunta mubaya'a ga Jagoran Juyin Juya Halin Musulunci, Ayatullah Imam Sayyid Mujtaba Hussaini Khamenei (H). Muna roƙon Allah Maɗaukaki Ya ba shi lafiya, nasara da tsawon rai cikin daraja, wanda a wannan mawuyacin lokaci mai cike da rikice-rikice ya karɓi ragamar jagorantar jirgin Juyin Juya Halin Musulunci.
Domin amsa wannan tambaya, ya zama dole mu yi amfani da ingantaccen tsarin fahimta wanda ya samo asali daga koyarwar addini. A al'adun Shi'a, makoki da ɗaukar fansa ba su taƙaita ga kuka na motsin rai da sauke damuwa ba; a maimakon haka, wani yunkuri ne mai manufa wanda aka bayyana shi a matakai uku masu haɗuwa: Qisas (ramuwar kisa), fansa da neman jinin wanda aka kashe.
An bayyana waɗannan matakai guda uku a cikin ruwayoyi da ziyarorin addini, kuma a yau, bayan shahadar wannan Jagora mai girma (Allah Ya jiƙansa), sun sake samun wata sabuwar ma'ana.
Mataki na farko: Qisas
Mataki na farko shi ne Qisas, wanda Alƙur'ani Mai Girma ya tsara shi da ƙa'idoji bayyanannu, kuma manufarsa ita ce kare rayuwar zamantakewa da hana hargitsi.
Allah Maɗaukaki Ya ce a aya ta 178 ta Suratul Baƙarah:
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصَاصُ فِی الْقَتْلَ»
Sannan Ya bayyana hikimarsa da cewa:
«وَ لَکُمْ فِی الْقِصَاصِ حَیَاةٌ یَا أُولِی الْأَلْبَابِ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ.»
A bisa wannan, Qisas yana kare rayuwar zamantakewa, kuma haƙƙi ne na magadan wanda aka kashe, wanda a cikin tsarin doka yake kaiwa ga hukunta wanda ya aikata kisan kai kai tsaye.
A lokaci guda, Qisas lamari ne na mutum, mai iyaka kuma mai bin ƙa'idojin fikihu, inda waliyyin jinin wanda aka kashe zai iya neman Qisas, ya yafe ko ya mayar da shi zuwa diyya. Wannan mataki shi kaɗai ba zai iya ɗaukar dukkan fuskokin laifin da aka aikata kan mutum mai girman matsayi kamar Shahidin Jagora ba.
Mataki na biyu: Fansa ta Allah
Mataki na biyu shi ne fansa ta Allah. Alƙur'ani Mai Girma ya danganta fansa ga Allah a ayoyi da dama. Daga cikinsu akwai aya ta 41 ta Suratul Zukhruf:
«فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِکَ فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ»
Haka kuma a aya ta 47 ta Suratu Ibrahim Ya ce:
«اِنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ ذُو انْتِقَامٍ.»
Wannan nau'in fansa, sabanin Qisas wanda lamari ne na mutum kuma mai bin doka da manufar kare rayuwar zamantakewa, yana magana ne kan tunkarar wani ci gaba da zalunci, fasadi da gaba da tsarin gaskiya. Don haka iyakarsa ta fi hukunta mutum ɗaya ko wata ƙungiya takamaimai.
Mataki na uku: Tharullah — jinin Allah
Mataki na uku shi ne Tharullah, wanda shi ne mataki mafi zurfi kuma mafi asali. A Ziyarar Ashura muna karantawa:
«السَّلَامُ عَلَیْکَ یَا ثَارَ اللَّهِ وَ ابْنَ ثَارِهِ، وَ الْوِتْرَ الْمَوْتُورَ.»
Kalmar Thar tana nufin neman jini ko diyya ta jini, inda waliyyinsa shi ne Allah da kansa.
Amirul Muminin (A.S.), duk da cewa Imam Hasan Mujtaba (A.S.) ya aiwatar da Qisas a kan Ibn Muljam, har yanzu ana kiransa Tharullah. Haka kuma neman jinin Imam Husaini (A.S.) bai ƙare da tashin Mukhtar ba. A bayyane yake a ruwayoyi cewa zai ci gaba har zuwa tashin Imam Baƙiyyatullah (A.J.):
«هُوَ الْحُسَیْنُ بْنُ عَلِیٍّ عَلَیْهِمَا السَّلَامُ، قُتِلَ مَظْلُوماً، وَ نَحْنُ أَوْلِیَاؤُهُ، وَ الْقَائِمُ مِنَّا إِذَا قَامَ طَلَبَ بِثَأْرِ الْحُسَیْنِ عَلَیْهِ السَّلَامُ.»
A nan ina son jaddada wani muhimmin batu na fikihu wanda ya kamata a kula da shi: Neman jinin Waliyyul Amr ba ya kasancewa a cikin tsarin wata takaddamar haƙƙin mutum da za ta ƙare da yafiyar magadan wanda aka kashe ko karɓar diyya.
Amirul Muminin Imam Ali (A.S.) ya ce a huduba ta 105 ta Nahjul Balagha:
«إِنَّ لِکُلِّ دَمٍ ثَائِرًا، وَلِکُلِّ حَقٍّ طَالِبًا»
Wato: Duk jinin da aka zubar ba bisa haƙƙi ba yana da mai neman fansarsa, kuma kowane haƙƙi yana da mai neman sa.
Haka kuma ƙa'idar fikihu mai ƙarfi:«لَا یُبْطَلُ دَمُ امْرِئٍ مُسْلِمٍ» wadda ta ginu kan ruwayoyi da dama, tana bayyana a sarari cewa jinin wani Musulmi bai kamata ya tafi a banza ba.
Amma wannan lamari ya fi wannan ƙa'ida ta gama-gari nisa; domin kai hari ga Waliyyul Amr ba hari ne ga mutum na yau da kullum ba. Hari ne ga matsayin wilaya, ga asalin al'ummar Musulmi da kuma tsarin Musulunci. Saboda haka, a fahimtar fikihu, ainihin yanayin wannan lamari shi ne yaƙi da ƙasar kafirai masu yaƙi, ba wata shari'ar mutum da za ta ƙare da afuwa ko diyya ba.
A fili ga jama'a, ba muna fuskantar wata gaba ta mutum da mutum ba ne. Muna fuskantar wani azzalumi da ya wuce gona da iri da kuma wata hanyar ta'addanci da aka tsara wadda ta nufi asalin al'ummar Musulunci. Saboda haka fuskantar ta ya kasance kare kai ne na halal, mai faɗi kuma mai kare asalin al'umma da tsarinta. Wannan batu yana sauya yadda za mu ƙayyade hanyar ɗaukar fansa.
Saƙon Jagoran Juyin Juya Halin Musulunci
An bayyana wannan muhimmin batu a cikin saƙon Jagoran Juyin Juya Halin Musulunci, Ayatullah Imam Sayyid Mujtaba Hussaini Khamene'i (D), wanda ya fitar a lokacin jana'iza da binne Shahidin Iran (Allah Ya jiƙansa), inda ya ce: “Al'ummarmu mai neman jinin Husaini ce. Wannan babbar al'umma ta sadaukar da 'ya'yanta tsawon shekaru saboda Husaini, wajen yaƙi da maƙiyan Husaini da tafarkin Husaini. Yanzu ma ita ce mai neman jinin Husaini da Husainawan wannan zamani.”
Ya kuma bayyana a fili da ƙarfi cewa: “Mun yi alkawari cewa za mu ɗauki fansar jininku mai tsarki da na dukkan shahidan waɗannan yaƙe-yaƙe biyu daga hannun masu kisan gilla masu aikata laifuka da waɗanda suka rasa mutunci. Wannan fansa buƙatar al'ummarmu ce, kuma lallai dole ne a aiwatar da ita.”
Jagoran Juyin Juya Halin Musulunci ya kuma ce: “Wannan lamari bai ta'allaka da kasancewata ni ko wasu jami'ai ba. Kowane ɗaya daga cikin 'yantattun mutane a sassa daban-daban na duniya zai aiwatar da wani ɓangare na wannan aikin Allah.”
Wannan magana ta tabbatar da wannan muhimmin batu na fikihu: Neman jinin Waliyyul Amr wani aiki ne da aka kafa kuma ya wuce mutum ɗaya, ba ya dogara da rayuwar wani mutum.
Wannan bayani yana nuna cewa neman jini a gaban ta'addancin gwamnati ya wuce iyakokin ƙasa da akida, ya zama wata manufa ta bai ɗaya ta ɗan Adam wadda dukkan lamirran da suke farke da 'yantattun mutane a duniya za su iya haɗuwa a kanta.
Baya ga tsarin Shari'a, dole ne a kula da wasu fuskoki biyu: ɗaya shi ne fuskar hankali da zamantakewa, ɗayan kuma fuskar ƙasa da dabarun siyasa.
Shahadar Shahidin Jagora ta tabbatar da wannan magana tasa ta hangen nesa da hikima, inda ya taɓa cewa a sarari: “Idan wani lamari ya faru da ƙasar, Allah Maɗaukaki zai tayar da wannan al'umma domin fuskantar abubuwan da suka faru, kuma mutane ne za su kammala aikin.”
Bayyanar wannan tashi ta Allah na mutane bayan shahadarsa ta samar da wata dama ta musamman wajen sake samar da babban jari na alama da kuma ƙarfafa haɗin kai da ƙarfin ƙasa.
A wannan tsarin, hankali kai tsaye yana nuna cewa duk wani ja da baya, shakku ko tsoro zai jawo raunin wannan amincewa da jarin zamantakewa da aka samu daga wannan tashi na jama'a, tare da ƙara wa maƙiyi ƙarfin gwiwar yin wasu hare-hare a gaba.
Saboda haka, ɗaukar fansa mai ƙarfi wadda za ta sa maƙiyi ya yi nadama shi ne ainihin hankali da kuma bayyanar ƙarfin ƙasa; domin wannan neman jini yana bayyana aikin tarihi na mutanen da aka tasa domin su kammala aikin maƙiyi kuma su ɗauki fansar Shahidin Jagora.
Fuskar ƙasa da dabarun siyasa
A fuskar ƙasa da dabarun siyasa kuma, neman jini kansa wata kafar yaɗa saƙo ce ta gaskiya kuma mafi ƙarfi wajen bayyana zaluncin da aka yi da kuma ƙarfin wata al'umma wadda ba ta mallaki babbar daular kafafen yaɗa labarai na duniya ba.
A matakin dabarun siyasa mafi girma, ɗaukar mataki mai ƙarfi domin neman jini yana nufin sauya lissafin maƙiyi a yankin kai tsaye da kuma samar da kariya ta gaske domin tabbatar da tsaron ƙasa daga hare-haren gaba.
Saboda haka, idan aka tambaya: Shin ɗaukar fansar jinin Shahidin Jagora wajibi ne na Shari'a, buƙatar hankali da kuma buƙatar ƙasa?
Amsa ita ce: ɗaukar fansar jinin Shahidin Jagora wajibi ne na Shari'a — bisa ayoyin Qisas, fansar Allah da Tharullah — sannan wata buƙata ce ta hankali, domin gyara rashin daidaiton da zubar da wannan jini mai daraja ya haifar da kuma kare babban jarin alamar da wannan jini ya bai wa al'umma. Haka kuma buƙata ce ta ƙasa wadda, kamar yadda Jagoran ya bayyana, ita ce buƙatar al'umma kuma lallai dole ne a aiwatar da ita.
Ta yaya ya kamata a ɗauki fansar jinin Jagoran da ya yi shahada?
Ana iya tsara amsar wannan tambaya a cikin ginshiƙai guda uku masu haɗuwa, domin yin watsi da ɗaya daga cikinsu zai sa aikin ya kasance bai cika ba.
Ginshiƙi na farko: Hukunta waɗanda suka aikata da waɗanda suka ba da umarnin kai tsaye
Wannan shi ne mafi gaggawar ɓangaren fansa. Jagoran Juyin Juya Halin Musulunci (D), yayin da ya bayyana cewa akwai jerin sunayen waɗannan masu laifi daga sama zuwa ƙasa, kuma za su tafi kabari tare da burin mutuwa cikin salama a kan gadonsu, ya bayyana ƙudurin ɗaukar mataki mai ƙarfi a wannan mataki.
Amma kamar yadda aka bayyana a batun Tharullah, wannan mataki shi ne kawai matakin farko. Kamar yadda Qisas din Ibn Muljam bai kawo ƙarshen kasancewar Amirul Muminin (A.S.) Tharullah ba.
Tabbatar da wannan ginshiƙi gaba ɗaya yana buƙatar a lokaci guda a gudanar da yaƙin shari'a da diflomasiyya mai aiki a matakin ƙasa da ƙasa, domin tare da matakin da ake ɗauka a fagen aiki, a rushe matsayin shari'a da kuma halaccin da maƙiyi yake da'awa a idon duniya.
Haka kuma dole ne a hana waɗanda suka ba da umarni da waɗanda suka aikata laifin tserewa daga amsa laifinsu. Ta hanyar bin diddigin shari'a a majalisun ƙasa da ƙasa da ƙungiyoyin Musulunci, a rubuta wannan laifi a matsayin shari'ar da ke ci gaba da kasancewa ta ta'addancin gwamnati, sannan a kunna diflomasiyyar shari'a, domin masu aikata laifukan su ci gaba da fuskantar matsin lamba a fannonin shari'a, siyasa da ƙasa da ƙasa.
Ginshiƙi na biyu: Kare jarin shahada daga yaƙin ruwan sanyi da na al'adu
Neman jini mai manufa yana buƙatar a kiyaye shi daga fuskoki biyu na barazana: maƙiyin waje wanda ke ƙara girman asarar da aka samu domin ya yaɗa rashin fata, da kuma wasu ƙungiyoyi na cikin gida masu son ja da baya waɗanda suke mayar da jinin Imam Shahid zuwa wata shari'ar mutum da za a iya yafewa, lamarin da zai sa wannan jarin na alama ya ragu.
A cikin ziyarorin Shi'a muna karantawa cewa muminai suna yi wa junansu addu'a:
«جَعَلَنَا وَ إِیَّاکُمْ مِنَ الطَّالِبِینَ بِثَأْرِهِ مَعَ وَلِیِّ الْإِمَامِ الْمَهْدِیِّ عَلَیْهِ السَّلَامُ»
Ma'ana: “Allah Ya sanya mu da ku cikin waɗanda suke neman jininsa tare da Waliyyin Imam Mahdi (A.S.).”
Wannan yana nufin cewa makoki da gwagwarmaya fuskoki biyu ne na abu guda. Makoki ba tare da motsi da basira ba yana rasa manufarsa.
Wani ɓangare na fansa shi ne wayar da kan jama'a, ci gaba da tarukan tunawa da kuma hana karkatar da labari — wato sauya matsayin wanda ya kashe da wanda aka kashe a fagen kafafen yaɗa labarai.
A wannan fanni, yaƙin labarai da Jihadut-Tabyeen suna da muhimmiyar rawa. Bayan kashe mutum ta zahiri, maƙiyi yana ƙoƙarin kashe mutuncinsa da kuma karkatar da dalilin shahadarsa.
Kare tunani, bayar da labari da kafafen yaɗa labarai cikin lokaci da kuma musamman rawar da Hauza ke takawa wajen bayyana fuskoki daban-daban na halayyar Shahidin Jagora (Allah Ya jiƙansa), su ne layin farko na kare wannan jarin.
Ginshiƙi na uku: Ci gaba da hanya ta dabaru da ta wayewar kai har zuwa cikar alkawarin Allah
Mafi girman matakin fansa shi ne abin da Jagoran Juyin Juya Halin Musulunci ya yi ishara da shi a saƙonsa: ci gaba da tafarki da makarantar Shahidin Jagora (Allah Ya jiƙansa).
Imam Shahid kafin ya kasance mutum ɗaya, ya yi tunani irin na Husaini, ya yi tafiya irin ta Husaini, ya yi jihadi da gwagwarmaya irin ta Husaini.
Saboda haka, fansa ta gaskiya ita ce ci gaba da wannan hanya: gwagwarmaya, 'yancin kai, adalci na zamantakewa da yaƙi da masu girman kai.
Wannan ci gaba na dabaru a wannan zamani yana buƙatar sabbin fannoni kamar samun cikakken ƙarfin iko a fannin yanar gizo da sabbin fasahohi, da kuma tabbatar da cikakken 'yancin kai na tattalin arziƙi. Domin kai hari kan ababen more rayuwa da jijiyoyin da ke tallafawa masu girman kai wani ɓangare ne da ba za a raba shi da tsauraran fansa da na wayewar kai ba.
Neman jini, sabanin Qisas wanda yake ƙarewa da hukunta mai kisa, yana ci gaba har zuwa cimma manufar da aka zubar da jinin domin ta. Wannan shi ne ainihin ma'anar da aka ambata a Ziyarar Ashura:
«وَ أَنْ یَرْزُقَنِی طَلَبَ ثَأْرِی مَعَ إِمَامٍ مَنْصُورٍ مِنْ أَهْلِ بَیْتِ مُحَمَّدٍ.»
Wannan mataki yana ci gaba ne a cikin tsarin maslahar ƙasa da kuma bisa shawarar Waliyyul Amr, har zuwa babban buri na:
«لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ»
Nauyin Hauza Ilmiyya
A wannan hanya, nauyin Hauza Ilmiyya ya fi girma. Ɗaya daga cikin muhimman nauyin Hauza shi ne tsara da bayyana adabin fikihun kariya, nauyin ƙasa da ƙasa da kuma zurfafa ka'idar Tharullah a matsayin dabarar al'umma.
Haka kuma dole ne ta bayyana tushen fikihu, shari'a da na wayewar kai na wannan fansa ga masana da shugabannin duniyar Musulunci da kuma 'yantattun mutane a duniya, tare da samar da ginshiƙin tunani da na akida da ake buƙata domin ci gaba da wannan hanya.
Kammalawa
A ƙarshe, dole ne a jaddada cewa ɗaukar fansar jinin Shahidin Jagora (R) wani aiki ne mai fuskoki da dama kuma mai ɗaukar lokaci, wanda ya ƙunshi Qisas, kare al'adu da ci gaba da tafarkin dabaru a lokaci guda.
Ba martani ne na motsin rai ba, kuma ba ja da baya ba ne da zai mayar da shi zuwa wata shari'ar mutum ɗaya.
Al'ummar Iran, kamar yadda ya zo a saƙon Jagoran Juyin Juya Halin Musulunci (D), ta yi alkawarin cewa ba za ta ja da baya ba har sai an cika wannan alkawarin Allah.
A taƙaice, ɗaukar fansar jinin Shahidin Jagora ba wani mataki ne na ɗan lokaci ko wanda motsin rai ya jawo ba; a maimakon haka, tsari ne mai gina wayewar kai, mai basira kuma mai fuskoki da dama, wanda zai fara da hukunta waɗanda suka ba da umarnin kai tsaye, sannan ya kai ga rushewar rundunar masu girman kai da kuma cikar alkawarin Allah.
Ra'ayinka